Gebelik Ultrason Görüntüleri

Gebelikte Ultrason Görüntüleri

Ultrason , gebelik izlemi amacıyla hekime başvuran kadınlarımızın sıklıkla maruz kaldıkları bir görüntüleme yöntemidir. Ultrason, doğuştan anomalilerin(kusur) gebelikte saptanmasında kullanılan esas araçtır. Bazı kadınlar bebekte anomali açısından yüksek riske sahip olsa da (aile hikayesi, enfeksiyon ve ilaçlar, teratojenlere maruziyet gibi), çoğu anomali düşük risk grubundaki kadınlarda görülmektedir. Bu nedenle ultrason tarama tüm gebe kadınlara gebelik boyunca en az bir kere önerilmektedir.
Gebelikte ultrason taraması esas olarak aşağıdakilerin değerlendirilmesini içerir;

Kalp aktivitesi
Bebek Sayısı
Bebek gelişimi ve haftası
Temel bebek anatomisi
Plasental görünüm ve yerleşim

Ultrason nedir?

Ultrason ile görüntülemede radyasyon kullanmaz. Gebelikte ultrason insan kulağı ile duyulamayan yüksek frekanslı ses dalgalarını kullanılarak bebek ve plasenta görüntülenir. Ultrason cihazından prob(cihaz) aracılığı ile yollanan bu ses dalgaları bebekten yansır ve bu yansıma ekrana görüntü olarak çıkar. Böylece bebeğin anatomisi, pozisyonu ve hareketleri incelenebilir. Ultrason, onlarca yıldır gebelikte görüntüleme amaçlı kullanılmaktadır.

Gebelikte ultrason güvenli midir?

Ultrasonografi, uygun şartlarda kullanıldığında güvenlidir. Bununla birlikte özellikle erken gebelik haftalarında ultrason süresi mümkün olduğunca kısa olmalı ve cinsiyet öğrenmek, bebeğin fotoğraf ve videosunu kaydetmek gibi tıbbi olmayan amaçlarla ultrasonografik değerlendirmeden kaçınılmalıdır.
Dünya Sağlık Örgütünün gebelikte ultrason dair bilimsel çalışmaların değerlendirilmesi sonucunda gebelikte ultrasonografinin anne ve bebek üzerine olumsuz etkilerinin olmadığı, fizik ve nörolojik gelişimi olumsuz etkilemediği, çocukluk kanserlerinin görülme oranını arttırmadığı, algılama bozukluğu ya da akıl hastalığı yapmadığı sonucuna varmıştır. Gebelikte ultrason çocuklukta otizm yaptığına dair de yeterli bilimsel kanıt yoktur.
Sonuç olarak gebelikte ultrason, kadın doğum hekimi klinik olarak uygun gördüğünde mümkün olan en kısa sürede ve mümkün olan en az akustik enerji kullanılarak yapılmalıdır. Yinelemek gerekirse aşağıdaki nedenlerle ultrason görüntüleme gebelikte kesinlikle kullanılmamalıdır.

Tıbbi amaçlar dışında bebeğin fotoğrafı ya da videosunu kaydetmek
Tıbbi amaçlar dışında bebeğin cinsiyeti öğrenmek amacıyla
Ticari amaçlı kullanım
Tüm gebelere ultrason yapılmalı mı?
Çoğu kadın gebeliği boyunca birden fazla ultrasonografi yaptırır. Ultrason bebekteki önemli bazı anomalilerin saptanması için kullanılabilir. Doğuştan anomalisi olan bebeklerin %90’ı risk bulunmayan normal gebelikler sonucu dünyaya gelir ve bu nedenle gebelere ultrasonografi yapılması önerilebilir. Ultrasonografinin anomalileri saptama duyarlılığı konusunda tartışmalı rakamlar vardır. Bununla birlikte geniş hasta serilerinde V civarında bir duyarlılık belirtilmiştir. Bu rakam saptanan anomalinin tipi, ultrasonografiyi yapan kişinin deneyimi gibi faktörlerden etkilenir. Merkezi sinir sistemi ve idrar yolu anomalilerinin saptanma duyarlılığı kalp anomalilerine göre daha yüksektir. Kalp anomalileri ve yarık damak-dudak anomalileri, merkezi sinir sistemi, idrar yolu anomalilerine göre daha geç tanı alır. Yöntemi uygulamadan önce hasta ile yararlar ve sınırlamalar konusunda görüşülmeli yalancı pozitiflik konusunda bilgi verilmelidir.

Ultrason ile gebelik haftasının doğrulanması sonucu olarak yanlış “Günaşımı” tanıları düzelmekte, böylece gereksiz suni sancı uygulamaları da yapılmamaktadır.

Gebelikte rutin ultrason uygulamaları ile klinik yöntemlerle saptanamayan ve bebeği sıkıntıya sokabilecek durumların saptanabileceği öne sürülmektedir. Ancak; gebelik sonuçlarını değerlendiren çalışmalara bakıldığında tüm gebelere ultrason uygulamasının gerekliliği tartışmalıdır. Bununla birlikte birçok ülkede gebelik ultrasonografisi yaygın bir uygulamadır.

Tıbbi gereklilik dışında ultrasonografi uygulamalarından gebelikte kaçınılması gerekir.

Ultrason sırasında neler olacak?

Ultrason değerlendirme transabdominal yani karından ya da transvaginal yani vajinal yolla yapılabilir. Ultrasonografi için hazırlanırken size bu konuda bilgi verilecek. Belli bir tıbbi kıyafet giymeniz istenebilecek. Bazen idrarınıza sıkışık olmanız istenebilecek, ağrı yapmayacak kadar idrar torbanızı su içerek doldurmanız gerekebilecek. Özellikle erken gebelik haftalarında dolu idrar torbası rahmi ultrasonografi probuna yaklaştırır. Böylece daha iyi görüntüleme sağlanabilir. Görüntüleme amaçlı muayene masasında yatarken ses dalgalarını vücudunuzdan geçişini kolaylaştıran bir jel karın bölgenize uygulanacak. Ultrasonografi sırasında ağrıya yol açmayan bir bası hissi duyulabilecek. Bazense ultrasonografik görüntüleme vajinal yolla yapılabilecek. Bu amaçla özel bir prob kullanılarak vajinal yolla ultrasonografi yapılabilecek. Ortalama ultrasonografik görüntüleme 20-30 dakika sürecek.

Normal bir ultrason sonucu bebekteki anormallikleri görebilir miyiz?

Gebelikte ultrason ile birçoğu saptanabilmekle birlikte tüm anomaliler görülemeyebilir. Bebeğin haftası, pozisyonu, muayene sırasında hareketli olması, annede aşırı kilo sorunu, daha önce geçirilmiş karın ameliyatları, bebekteki anomalinin tipi, büyüklüğü, ultrasonografi cihazının özellikleri, sonografi yapan kişinin deneyimi gibi faktörler anomalinin görülebilme olasılığı üzerine etkilidir.

Ultrasonografi ile neleri değerlendiririz?

İlk 14 haftada (Herhangi bir klinik şüphe, patolojik belirti veya özel bir endikasyon yoksa ilk USG taraması 10. Hafta ile ile 13 hafta 6 gün arasında önerilmelidir. Tarama başlatılmadan önce, gebeye ilk timester USG taramasının potansiyel faydaları ve kısıtlılıkları hakkında bilgi verilmelidir.)

Gebelik kesesini saptanması
Canlı gebeliğin görülmesi
Gebelik sayısını saptanması
Kalp atımını saptanması
Çoğul gebelik varlığında zarların yapısını değerlendiririlmesi
Baş-popo mesafesi ölçümü ile gebelik haftasını doğrulanması
Rahim, yumurtalıklar ve çevre dokuları değerlendirilmesi
Dış gebelik ya da molar gebelik gibi şüpheli durumları değerlendiririlmesi
Anatomik olarak değerlendiririz. 11-14. haftalar arası
bebeğin kafa içi, boynu, ense saydamlığı, yüzü, omurgası, göğsü, kalbi, karın bölgesi, idrar torbası, böbrekleri, karın ön duvarı, el ve ayakları, kordonun bebeğe giriş yeri ve kordonun yapısı değerlendirilir.

Ense saydamlığı nedir ve nasıl ölçülmelidir?

Ense saydamlığı (NT), birinci üç ayda fetal boynun arkasında toplanan ciltaltı sıvı birikiminin ultrasonografik görünümüdür. Bu terim, sıvı birikiminin septalı olup olmamasına ve sadece ensede ya da tüm gövdede bulunmasına bakmaksızın kullanılır. Ölçüm transabdominal veya transvajinal olarak yapılabilir. Fetal CRL minimum 45 mm maksimum 84 mm olmalıdır. Fetal boyun etrafında kordon olup olmadığına dikkat edilmelidir. Doğru NT ölçümü, standardize edilmiş ölçüm tekniği ve yeterli eğitimle yapılabilir.

14. Gebelik Haftası Sonrası Yapılan Ultrasonografilerde;

Fetal anomaliler taranır.
18-20. haftalar arası anatomik tarama: kafa içi, yüz, boyun, göğüs, kalp, mide, barsaklar, böbrekler, idrar torbası, omurgalar, iskelet sistemi ve cinsel organlar değerlendirilir.
Bebek kalp atımı, kalp atım hızı ve ritmi
Bebeğin geliş şekli (baş, makat vs.)
Amniyon sıvısı değerlendirilmesi
Kordon yapısı
Plasentanın görünümü, yerleşimi ve rahim ağzı ile olan ilişkisi
Sezaryen öyküsü olan hastalarda plasentanın durumu
Servikal uzunluk değerlendirilmesi

Bebek Ölçümleri:

Paryetal kemik çapı
Baş çevresi
Uyluk kemiği uzunluğu
Karın çevresi
Daha önceki ultrasonografilerle belirlenmediyse bebek ölçümleri ile gebelik haftasının doğrulanması
Bebek ölçümleri ile fetal büyümenin değerlendirilmesi, tahmini bebek ağırlığının saptanması
Gelişme geriliği
Makrozominin saptanması
Lüzum Halinde 2-4 Haftalık Aralıklarla Bebek Büyümesinin Değerlendirilmesi

Biyofizik Profil Değerlendirilmesi

Bebeğin iyilik halinin değerlendirilmesinde kullanılır. Ultrasonografi ile bebeğin hareketleri, solunumu, amniyon sıvısı ve tonusu NST ile birlikte değerlendirilir.

Üç Boyutlu Ultrasonografi Hangi Amaçlarla Kullanılır?

İki boyutlu ultrasonografik değerlendirmeye göre hacim bilgisini sunar. Özellikle bebek yüzü, nöral tüp defektleri ve iskelet anomalileri değerlendirilmesinde önemli bilgiler sunar. Yinelemek gerekirse üç boyutlu ultrasonografi de bebek fotoğrafı almak gibi amaçlarla kesinlikle kullanılmamalı ve hekim klinik olarak uygun gördüğünde mümkün olan en kısa sürede ve mümkün olan en az akustik enerji kullanılarak yapılmalıdır.

Fetal Kalbin Değerlendirilmesi ve Ekokardiyografi Niçin Yapılır?

Her 1000 canlı doğumda 8 doğuştan kalp hastalığı görülür ve bebek ölümlerinin en önemli nedenlerinden biridir. Buna rağmen gebelikte ultrasonografi ile en sık gözden kaçan anomalilerdendir. Bu yüzden kardiyak taramaya özen gösterilmelidir. Gebelikte bebek kalp değerlendirmesi ideal olarak 18-22. gebelik haftalarında yapılmalıdır. Fetal Ekokardiyografi, bu konuda uzmanlaşmış kişilerce yapılmalıdır. Fetal Ekokardiyografi yapılması gereken durumlar şunlardır:

Gebelikte bebekte kalp taraması esnasında anormal bulgu izlenmesi
Kalp hızında veya ritminde anormallik
Bebekte kromozomal anomali
Bebekte kalp dışında anomali varlığı
Hidrops fetalis
Ense saydamlığında artış
Monokoryonik ikiz gebelikler
Annede Otoimmun antikorlar( anti-Ro (SSA)/anti-La (SSB)
Ailesel Kalıtımsal hastalıklar (Marfan sendromu gibi);
Birinci derece akrabalarda konjenital kalp hastalığı öyküsü
Metabolik Hastalıklar (diabetes mellitus, fenilketonüri gibi)
Teratojen maruziyeti (retinoidler, lityum gibi)
Gebelikte Doppler Ultrason(renkli ultrason) Hangi Durumlarda Yapılır?

Ultrasonografi probunda çıkan ses dalgalarının bebekteki kan hücreleri gibi hareketli yapılardan yansımasıyla elde edilen bilgilerin değerlendirildiği bir yöntemdir. Gebelikte gerek arteryel gerekse venöz Doppler ultrasonografi uygulamaları özellikle gelişme geriliği gibi durumlarda fetal iyilik halinin değerlendirilmesinde önemlidir. Doppler ultrasonografi taramanın rutin bir parçası değildir. İki boyutlu ultrasonografiye göre spektral Doppler ultrason da yüksek enerji kullanılır ve akustik enerji daha küçük bir hacimde yoğunlaştırır. Bu nedenle USG, potansiyel biyolojik etkileri nedeniyle ilk üç ayda sadece klinik bir endikasyon varlığında kullanılmalıdır.

SONUÇ OLARAK

Ultrason ile gebelik yaşı, bebek sayısı, canlılığı ve plasentanın yeri saptanır.
Gebelik yaşı en kesin olarak gebeliğin ilk yarısında doğrulanır.
Gebelikte erken dönemde ultrasonografi yapılarak
Gebelik yaşı doğrulanır. Böylece gün aşımı tanısı alan gebe sayısı azalır ve böylece gereksiz suni sancı uygulamaları da olmamış olur.
Bebekteki anomaliler erken saptanabilir.
Çoğul gebelikler erken saptanır.
1-14.haftalar ve 18-20.haftalar arası ultrasonografi ile yapılacak taramalarla anomaliler saptanabilir.
Ultrason gebelikte bebeğin gelişme geriliğinin saptamasında önemlidir.
Ultrason ile amniyon sıvısı anomalileri saptanabilir.
Gebelikte ultrason, kadın doğum hekimi klinik olarak uygun gördüğünde mümkün olan en kısa sürede ve mümkün olan en az akustik enerji kullanılarak yapılmalıdır.
Tıbbi amaçlar dışında bebeğin fotoğrafı ya da videosunu kaydetmek, cinsiyeti öğrenmek amacıyla ya da ticari amaçlarla ultrason yapılması uygun değildir
Ultrason teknolojisindeki gelişmeler, artan deneyim ve görüntülemedeki düzelmeler ile anomalilerin erken gebelik döneminde saptanma duyarlılığı artabilir.

Leave Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

clear formGönder